OBLICZA BIEDY, WYKLUCZENIA I MILCZĄCEJ CODZIENNOŚCI

Jarosław  Sempryk

doi:10.58324/s.481

Data publikacji : 2026-02-12

Tom 172 Nr 4 (2025)

OBLICZA BIEDY, WYKLUCZENIA I MILCZĄCEJ CODZIENNOŚCI

Jarosław Sempryk

DOI: https://doi.org/10.58324/s.481

Abstrakt

: The article is situated within the framework of critical sociological analysis, focusing on the experiences of individuals whose voices remain marginalized within dominant narratives of success and self-reliance. In line with P. Bourdieu’s theory, poverty and social exclusion are understood as structural outcomes of unequal access to various forms of capital, rather than as personal failures. From Z. Bauman’s perspective, exclusion signifies the creation of categories of “superfluous” people within the logic of late-modern consumer societies. At the same time, as U. Beck argues, marginalization results from the privatization of risks and social costs in the “risk society.” Its persistence is reinforced by political decisions, dominant discourses, stereotypes, and culturally embedded prejudices. Equally important is social indifference, which J. Habermas interprets as a communication deficit in the public sphere. The aim of this study is to reconstruct and critically analyze the dynamics of exclusion in both Polish and global contexts. The analysis addresses institutional mechanisms of marginalization as well as survival strategies and forms of resistance developed by excluded individuals. Rather than proposing simplistic solutions, the text seeks to inspire reflection, foster sociological imagination (C. W. Mills), and cultivate ethical and political sensitivity toward inequality.

Słowa kluczowe:

marginalization, poverty, deprivation / poverty (depending on context), inequalities

Inne teksty tego samego autora

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Sempryk, J. . (2026). OBLICZA BIEDY, WYKLUCZENIA I MILCZĄCEJ CODZIENNOŚCI . Społeczeństwo, 172(4), 70–82. https://doi.org/10.58324/s.481

Bibliografia

Atkinson A.B., Social Exclusion, Poverty and Unemployment [w:] Understanding Social Exclusion, red. J. Hills, J. Le Grand, D. Piachaud, Oxford: Oxford University Press 1998.

Bauman Z., Wasted Lives: Modernity and Its Outcasts. Cambridge: Polity Press 2004.

Bourdieu P, Passeron J.C., Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania, Warszawa: PWN, 2006.

Bourdieu P., Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia, przeł. P. Biłos, Warszawa: Wy¬dawnictwo Naukowe Scholar 2005.

Bourdieu, P., La domination masculine. Paris: Éditions du Seuil 1999.

Charles G., Figueiredo Jose B., Wykluczenie społeczne i polityka przeciwdziałania ubóstwu, ILLS i UNDP, tłum. Ryszard Szarfenberg, Warszawa: Instytut Polityki Społecznej UW 1997.

Cianciara D., Przyczyny nierówności w zdrowiu, „Hygieia Public Health” 2015, nr 50 (3).

Employment Outlook 2020: Worker Security and the COVID-19 Crisis, OECD Publishing, Paris 2020.

Eurofound, Working poor in Europe, Publications Office of the European Union, Luxem¬bourg, 2017.

Eurostat, People at risk of poverty or social exclusion. Luxembourg: Publications Office of the European Union 2020.

Giddens A., Socjologia, tłum. M. Marody, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2006.

Goffman E., Stigma: Notes on the Management of Spoiled Identity, Englewood Cliffs: Pren¬tice-Hall 1963.

Golinowska S., Broda-Wysocki P., Kategorie ubóstwa i wykluczenia społecznego. Przegląd ujęć [w:] Ubóstwo i wykluczenie społeczne. Badania, metody, wyniki, red. S. Golinow¬ska [i in.], Warszawa 2005.

Health at a Glance 2023: OECD Indicators, OECD Publishing, Paris 2023.

Helsper E.J., A Corresponding Fields Model for the Links Between Social and Digital Exclu¬sion, „Communication Theory” 2012, nr 22 (4).

Helsper E.J., The Digital Disconnect: The Social Causes and Consequences of Digital Inequa¬lities, SAGE Publications, London 2021.

Levitas R., The Inclusive Society? Social Exclusion and New Labour. Basingstoke: Palgrave Macmillan 2005.

Musta R., Rynek pracy jako przestrzeń wykluczenia społecznego – analiza wybranych mecha¬nizmów, „Przegląd Socjologii Jakościowej” 2021, t. 17, nr 2.

Nogowski J.M., Wykluczenie społeczne w kontekście ubóstwa i bezdomności, „Civitas et Lex|” 2015, nr 1 (555).

Nowak M., Ścieżki edukacyjne młodzieży z rodzin o niskim statusie społeczno-ekono¬micznym, „Kultura i Edukacja” 2019, nr 2 (122).

Polityka zdrowotna wobec dostępności opieki zdrowotnej, wykluczenia oraz nierówności w zdrowiu, red. S. Golinowska, Warszawa: Instytut Pracy i Spraw Socjalnych 2007.

Poprawa A., Marginalizacja i wykluczenie społeczne – różnice i podobieństwa, „Studia So¬cjologiczne” 2014, nr 3 (215).

Room G., Poverty and Social Exclusion: The New European Agenda for Social Policy [w:] Beyond the Threshold: The Measurement and Analysis of Social Exclusion, red. G. Room, Bristol: Policy Press 1995.

Sempryk J., Wykluczenie społeczne a ubóstwo w społeczeństwie, „Społeczeństwo” 2019, nr 4.

Silver H., Social exclusion and social solidarity: Three paradigms, „International Labour Re¬view” 1994, nr 133 (5-6).

Śledziewska K., Włoch R., Cyfrowa transformacja a nierówności społeczne, Warszawa: DE¬Lab UW 2021.

Social Exclusion and Income Inequality, Paris: OECD Publishing 2018.

Standing G., Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa, przeł. Janusz Margański, Warszawa: PWN 2014.

Standing G., The Precariat: The New Dangerous Class, London: Bloomsbury Academic 2011.

Szarfenberg R. Poverty watch 2024.

Szymańska M., Nierówności społeczne w dostępie do ochrony zdrowia – ujęcie interdyscypli¬narne, „Zdrowie Publiczne i Zarządzanie” 2015, nr 13 (1).

Wacquant L., Urban Outcasts: A Comparative Sociology of Advanced Marginality. Camb¬ridge: Polity Press 2008.

Zając M., Wykluczenie cyfrowe w Polsce – diagnoza i kierunki przeciwdziałania, „Studia BAS” 2019, nr 4 (60).

Jarosław Sempryk

sempryk@pro.onet.pl

Afiliacja:

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Polska

Biogram