PSYCHOLOGICZNY OBRAZ CZŁOWIEKAW MYŚLI FILOZOFICZNEJ OD XVI DO XIX W.

Beata  Raszczyk

doi:10.58324/s.485

Published : 2026-02-12

Vol. 172 No. 4 (2025)

THE PSYCHOLOGICAL CONCEPTION OF THE HUMAN BEINGIN PHILOSOPHICAL THOUGHT FROM THE 16TH TO THE 19TH CENTURY

Beata Raszczyk

https://orcid.org/0009-0008-6731-5441

DOI: https://doi.org/10.58324/s.485

Abstract

Filozofowie nowożytni przyczynili się do pełniejszego i głębszego zrozumienia psychologicznego obrazu człowieka. Każdy z nich wniósł osobisty, indywidualny wkład do panteonu wiedzy o podstawowych procesach psychicznych człowieka. Kartezjusz podkreślał rolę samoświadomości i autonomicznego myślenia, Locke dodawał do obrazu człowieka zmysł wewnętrzny, który wpływa na indywidualne postrzeganie rzeczywistości, Hume z kolei podkreślał rolę wyobraźni i pamięci w postrzeganiu rzeczywistości, a Kant silnie wiązał zmysły z rozumem jako całością osoby. Powyższa analiza potwierdza głębokie zakorzenienie psychologii w nurtach filozoficznych.

Keywords:

image of man, philosophy, mental processes, consciousness, memory, thinking

Most read articles by the same author(s)

Beata Raszczyk, The genesis of psychology as a science in the concepts of the Greek philosophers. , Społeczeństwo: Vol. 169 No. 1 (2025): Co należy mieć na myśli

Details

References

Statistics

Authors

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Raszczyk, B. . (2026). THE PSYCHOLOGICAL CONCEPTION OF THE HUMAN BEINGIN PHILOSOPHICAL THOUGHT FROM THE 16TH TO THE 19TH CENTURY. Społeczeństwo, 172(4), 119–133. https://doi.org/10.58324/s.485

References

Augustynek A., Wprowadzenie do psychologii, Wydawnictwo Engram, Warszawa 2018.

Connolly P.J., John Locke (1632-1704) [w:] Internet Encyclopedia of Philosophy, [dostęp: 23.03.2024].

Copleston F., Historia filozofii, t. 1-9, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1998-2006.

Grobler A., Koczanowicz L., Elementy filozofii dla psychologów [w:] D. Doliński, J. Strelau, Psychologia akademicka. Podręcznik, t. 1, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2010.

Gutowski P., Hume David [w:] Encyklopedia katolicka, t. 6, red. J. Walkusz [i in.], Lublin 1993, kol. 1322-1325.

Judycki S., Kant Immanuel [w:] Encyklopedia katolicka, t. 8, red. A. Szostek [i in.], Lublin 2000, kol. 619-623.

Judycki, S., Locke John [w:] Encyklopedia katolicka, red. A. Szostek [i in.], t. 10, Lublin 2004, kol. 1294-1297.

Karpiński A., Kojkoł J., Filozofia. Zarys historii, Wyd. AMW, Gdynia 2002.

Kieliszek Z., Człowiek – sam w sobie, który nie umiera całkowicie, czyli o tym, co „przeoczył” Immanuel Kant, „Studia Philosophiae Christianae” 48:2012, nr 1, s. 43-67.

Kopleston F., Historia filozofii, t. 1-7, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1998-2006.

Kuziak M., Immanuel Kant [w:] M. Kuziak, S. Repczński, D. Sikorski, T. Sucharski, T. To¬masik, Słownik myśli filozoficznej, Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa – Bielsko¬-Biała 2011, s. 214-229.

Liszka P., Dusza ludzka. Substancja duchowa człowieka, Wyd. TUM, Wrocław 2017.

Morawiec E., Zieliński E., Descartes [w:] Encyklopedia katolicka, t. 3, red. R. Łukaszyk [i in.], Lublin 1979, kol. 1192-1196.

Nadbrzeżny A., O duszy wczoraj i dziś. Panorama wybranych poglądów filozoficznych i teo¬logicznych, „Verbum Vitae” 2022, nr 3 (40), s. 581-612.

Nęcki E., Psychologia. Wprowadzenie, Wydawnictwo Naukowe Solar, Warszawa 2023.

Nęcka E., Orzechowski J., Szymura B., Wichary Sz., Psychologia poznawcza, Warszawa 2020.

Pastuszka J., Historia psychologii, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1971.

Reber A.S., Słownik psychologii, Warszawa 2000.

Rostowska A., Ciało jako wyraz i narzędzie duszy w ujęciu filozofii antropologicznej Roma¬no Guardiniego, „Studia Ełckie” 25:2023, nr 2, s. 159-176.

Rzepczyński S., Filozofia nowożytna. Kartezjusz [w:] M. Kuziak, S. Repczński, D. Sikorski, T. Sucharski, T. Tomasik, Słownik myśli filozoficznej, Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa – Bielsko-Biała 2011, s. 146-163.

Stachowski R., Historia współczesnej myśli psychologicznej. Od Wundta do czasów najnow¬szych, Wyd. Naukowe Scholar, Warszawa 2010.

Stępień A., Cogito, ergo sum [w:] Encyklopedia katolicka, t. 3, red. R. Łukaszyk [i in.], Lublin 1979, kol. 534-535.

Tatarkiewicz, Historia filozofii, t. 1-3, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003-2009.

Walsh J., Locke: Ethics, Internet Encyclopedia of Philosophy, <https://iep.utm.edu> [dostęp: 27.03.2024].

Zawadzka S., Elementy racjonalizmu w empiryzmie Johna Locke’a, “Studia Philosophiae Christianae” 42:2006, nr 1, s. 204-222.