Czy (młody) człowiek dzisiaj – oprócz ciała – ma jeszcze duszę? Duchowość i cielesność bytu ludzkiego w rozumieniu metafizyki chrześcijańskiej.

Piotr Mrzygłód

doi:10.58324/s.450

Published : 2025-11-06

Vol. 35 No. 2 (2025)

Does a (young) person today – besides the body – still have a soul? The spirituality and corporeality of human existence in the understanding of Christian metaphysics.

Piotr Mrzygłód

https://orcid.org/0000-0002-8655-4586

DOI: https://doi.org/10.58324/s.450

Abstract

The contemporary world presents young people with many challenges, including raising the question of the place and role of the immaterial element in their lives. This text is an attempt at a philosophical answer to the question of whether, in the age of the latest technologies, materialism, and an almost obsessive “cult of the body” and corporeality, there is still room in contemporary human being for rational reflection on the human soul and on spirituality itself. The author points out from the outset that philosophy constitutes a privileged, if not the most appropriate, space for discourse on the issue of human spirituality and the significance of that which is immaterial in man, and which also has its source in a unique religious, especially mystical, experience. The article refers to historical – philosophical – conceptions of the human soul in the context of its close relations and connections with the body, invoking here the findings of classical Greek thought (mainly Plato and Aristotle) and also Christian philosophy and theology (Saint Thomas Aquinas and contemporary Thomists). The central axis of the conducted deliberations is the fundamental thesis that the soul, perceived as an immaterial element of human existence, and also the source of the immateriality of actions proper to man, only together with its assigned material, organic body constitutes a psychophysical unity, and from a metaphysical perspective – a complete substance. Based on the consistent findings of philosophical realism, the author of the text argues for the inseparable connection of the soul and body, occurring both in the metaphysical and phenomenological realms. He also emphasizes that the soul is “act” and simultaneously the “form” organizing organic matter, which aims to maximize the human potential to be a specific body and, together with that body, the recipient of eschatological destiny.

Keywords:

human, youth, soul, body, substance, metaphysics of the human person, Christianity

Most read articles by the same author(s)

Piotr Mrzygłód, Emotivity in the structure and nature of a person. An attempt to reconstruct one of the key issues of Karol Wojtyła’s “forgotten” anthropology , Społeczeństwo: Vol. 169 No. 1 (2025): Co należy mieć na myśli

Details

References

Statistics

Authors

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Mrzygłód, P. (2025). Does a (young) person today – besides the body – still have a soul? The spirituality and corporeality of human existence in the understanding of Christian metaphysics. Społeczeństwo, 35(2), 26–49. https://doi.org/10.58324/s.450

References

Andrzejuk A., Przedmowa – „Anima et corpus” [w:] M. Krasnodębski, Dusza i ciało, Warszawa 2004, s. 9-14.

Andrzejuk A., Człowiek i decyzja, Warszawa 2007.

Andrzejuk A., Antropologiczne podstawy etyki, „Rocznik Tomistyczny” 8:2019, s. 157-172.

Arystoteles, O duszy, tłum. P. Siwek, Warszawa 1988.

Arystoteles, Polityka, tłum. L. Piotrowski, Warszawa 2004.

Bartnik S., Personalizm, Lublin 2000.

Bloom A., Umysł zamknięty, tłum. T. Bieroń, Poznań 1997.

Blum D., Mózg i płeć. O biologicznych różnicach między kobietami i mężczyznami, tłum. E. Kołodziej-Józefowicz, Warszawa 2000.

Bujak J., Wprowadzenie do antropologii filozoficznej i teologicznej, Szczecin 2022.

Boeciusz, Liber de persona et duabus naturis et una persona Christi [w:] Patrologia Latina, t. LXIV, wyd. J.P. Migne, Paris 1860.

Carrel A., Przedmowa [w:] Tenże, Człowiek istotą nieznaną, tłum. R. Świętochowski, Kraków 1938, s. XI-XVI.

Copleston F., Historia filozofii, t. 1, tłum. H. Bednarek, Warszawa 2004.

Dec I., Transcendencja człowieka w przyrodzie, Wrocław 1994.

Dec I., Humanizmy i ich roszczenia w wyjaśnianiu człowieka [w:] Zadania współczesnej metafizyki, t. 5: Błąd antropologiczny, red. A. Maryniarczyk i K. Stępień, Lublin 2003, s. 49-72.

Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów, tłum. I. Krońska, Warszawa 2004.

Drążek E., Racja wielości władz duszy według św. Tomasza z Akwinu, Świdnica 2007.

Eliade M., Historia wierzeń i idei religijnych, t. 1-3, tłum. S. Tokarski, A. Kuryś, Warszawa 2007-2008.

Gilson É., Duch filozofii średniowiecznej, tłum. J. Rybałt, Warszawa 1958.

Gilson É., Jedność doświadczenia filozoficznego, tłum. Z. Wrzeszcz, Warszawa 2001.

Grom B., Psychologia religii. Ujęcie systematyczne, tłum. H. Machoń, Kraków 2009.

Jan Paweł II, Encyklika: «Fides et ratio», Tarnów 1998.

Jaspers K., Szyfry transcendencji, tłum. Cz. Piecuch, Toruń 1995.

Kiwka M., Rozumieć filozofię, Wrocław 2007.

Kłoczowski J.A., Czym jest duchowość? [w:] Fenomen duchowości, red. A. Grzegorczyk, J. Sójka, R. Koschany, Poznań 2006, s. 13-20.

Kowalczyk S., Zarys filozofii człowieka, Sandomierz 1990.

Kowalczyk S., Ciało człowieka w refleksji filozoficznej, Lublin 2009.

Krasnodębski M., Dusza i ciało, Warszawa 2004.

Krąpiec M.A., Dusza ludzka [w:] Encyklopedia katolicka, t. 4, red. R. Łukaszyk [i in.], Lublin 1983, k. 378-385.

Krąpiec M.A., Ja – człowiek. Zarys antropologii filozoficznej, Lublin 1991.

Krąpiec M.A., Psychologia racjonalna, Lublin 1996.

Kuczyński T., Czy człowiek współczesny ma jeszcze duszę? Dyskusja z antropologią bez Boga, Radom 2005.

Majkrzak H., Antropologia integralna w Sumie teologicznej św. Tomasza z Akwinu, Kraków 2006.

Majkrzak H., Władze duszy w ujęciu św. Tomasza z Akwinu, „Rocznik Tomistyczny” 11:2022, s. 65-88.

Marcel G., Być i mieć, tłum. P. Lubicz, Warszawa 1986.

Maryniarczyk A., Wymiana „duszy” na „jaźń”, „Nasz Dziennik” 29-30.09.2001.

Morciniec P., Bioetyka personalistyczna wobec zwłok ludzkich, Opole 2009.

Mrzygłód P., Osoba w horyzoncie choroby, cierpienia i śmierci, Wrocław 2017.

Osek E., „Poznaj samego siebie” w interpretacji Bazylego Wielkiego, „Vox Patrum” 52:2008, nr 28, s. 761-783. DOI: https://doi.org/10.31743/vp.6311

Palahniuk Ch., «Fight Club». Podziemny krąg, tłum. L. Jęczmyk, Warszawa 2022.

Pastuszka J., Dusza ludzka – jej istnienie i natura, Lublin 1957.

Pieja W., Aktualność nauczania Jana Pawła II na temat błędu antropologicznego, „Polonia Sacra” 2020, nr 2, s. 133-146. DOI: https://doi.org/10.15633/ps.3659

Piluś H., Antropologia filozoficzna neotomizmu, Warszawa 2010.

Piszkalski H., Problem „sytuacji granicznych” w ujęciu Karla Jaspersa, „Analecta Cracoviensia” 10:1978, s. 99-116. DOI: https://doi.org/10.15633/acr.2948

Przybylski B., Pokolenie X, Y oraz Z. Próba uporządkowania ram czasowych i etykiet pokoleniowych, „Pedagogika Społeczna” 3:2023, nr 89, s. 27-44.

Reale G., Historia filozofii starożytnej, t. 1, tłum. I. Zieliński, Lublin 2000.

Swieżawski S., Centralne zagadnienie tomistycznej nauki o duszy (Commensuratio animae ad hoc corpus), „Przegląd Filozoficzny” 44:1948, nr 1-3, s. 131-191.

Swieżawski S., Święty Tomasz na nowo odczytany, Poznań 1995.

Swieżawski S., «Traktat o człowieku». Wstęp do Kwestii 76, Kęty 1998.

Szewczyk W., Kim jest człowiek? Zarys antropologii filozoficznej, Tarnów 1993.

Ślipko T., Prawo naturalne jako podstawa szacunku człowieka dla życia i przyrody, „Ethos” 7:1994, nr 1-2, s. 88-101.

Tomasz z Akwinu św., Quaestiones: «De Anima» (Kwestia o duszy), tłum. Z. Włodek i W. Zega, Kraków 1996.

Tomasz z Akwinu św., Quaestiones: «De Veritate».

Tomasz z Akwinu św., Summa Theologica I-III, cura et studio P. Caramello, Torino 1962-1963.

Trocquer R. Le, Kim jestem – ja człowiek, tłum. O. Scherer, Paris 1968.

Wajs P., Rezygnacja z katechezy szkolnej jako przejaw laicyzacji społeczeństwa, „Społeczeństwo” 2020, nr 4, s. 89-99.

Wawrzyniak S., Kultura poznania siebie. Upadek czy rozwój?, Poznań 2016.

Wielgus S., Philosophia perennis [w:] Powszechna encyklopedia filozofii, t. 10, red. A. Maryniarczyk, Lublin 2009, s. 332-334.

Wittgenstein L., Dociekania filozoficzne, cz. 2, tłum. B. Wolniewicz, Warszawa 2000.

Wolska U., Pragnienie duchowości – czym jest życie duchowe człowieka?, „Paideia” 2023, nr 5, s. 43-65.

Wolska U., Fenomen żywego ciała w tożsamości duchowo-cielesnej, „Paideia” 2024, nr 6, s. 55-77.